Mercek / Rio’daki BRICS Zirvesi: Ankara’nın Çok Taraflı Diplomasisi ve Stratejik Açılımı

BRICS liderleri, 6–7 Temmuz tarihlerinde Rio de Janeiro’da “Daha kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yönetişim için Küresel Güney ile işbirliğinin güçlendirilmesi” teması altında bir araya geldi. Zirvede liderler; karşılıklı saygı, egemen eşitlik, dayanışma ve uzlaşı ilkelerine bağlılıklarını yeniden teyit etti. Ayrıca genişlemiş BRICS yapısı içinde siyasi, güvenlik, ekonomik, finansal, kültürel ve insani alanlarda işbirliğini güçlendirme taahhüdünde bulundular. Bunun yanı sıra BRICS liderleri, İran’a yönelik saldırılar, Gazze’deki insani felaket ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından uygulanan gümrük tarifeleri gibi son derece hassas jeopolitik dosyalara da görüşmelerinde yer verdiler.

Rio’da iki büyük eksik

Çin zirveye yalnızca Başbakan düzeyinde katılım sağlarken, Rusya ise Devlet Başkanı hakkında çıkarılan tutuklama kararı nedeniyle zirvede video mesaj yoluyla temsil edildi. Buna karşılık bu zirve, Endonezya’nın tam üye sıfatıyla katıldığı ilk BRICS zirvesi oldu. Belarus, Bolivya, Kazakistan, Küba, Nijerya, Malezya, Tayland, Vietnam, Uganda ve Özbekistan’a ise BRICS ortak ülkesi statüsü verildi.

Türkiye’nin katılımı

Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı temsilen 17. BRICS Zirvesi’ne katıldığı belirtildi. Hakan Fidan, Türkiye’nin BRICS’e üyelik konusundaki ilgisinin devam ettiğini vurguladı ve bu ilgiyi Türkiye’nin çok taraflı ve jeostratejik dış politikasının önemli bir unsuru olarak değerlendirdi.

Fidan, Türkiye’nin bu yöneliminin, ittifaklarını çeşitlendirmeyi ve çok kutuplu bir dünyada rolünü güçlendirmeyi hedefleyen diplomatik çizgisinin devamı niteliğinde olduğunu ifade etti. Bununla birlikte Türkiye, Batı ile olan bağlarını korumayı da sürdürmektedir. Bu çerçevede BRICS’e yönelik ilgi, özellikle Avrupa Birliği’ne üyelik müzakerelerinde ilerleme sağlanamaması karşısında tamamlayıcı bir stratejik seçenek olarak sunulmaktadır. Hakan Fidan, zirve kapsamında çeşitli ülkelerden mevkidaşlarıyla ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile ikili görüşmeler gerçekleştirdi.

Hakan Fidan, BRICS platformunun verimli geçtiğini belirterek, uluslararası kuruluşların teknoloji, iklim ve sağlık alanlarında ortaya çıkan eşitsizliklere karşı daha duyarlı olması gerektiğini vurguladı. Gazze’deki duruma da değinen Fidan, sivil halka karşı işlenen suçları sert bir dille kınadı.

Bu yazı ilk olarak 13.08.2025 tarihinde Eurasiapeace'de Fransızca yayınlanmıştır. Aslından Türkçe'ye Eren Gökdemir tarafindan çevrilmiştir.